Kadir Has Üniversitesi Sanat ve Tasarım Fakültesi UNESCO Kürsüsü, 29 Haziran–14 Temmuz 2026 tarihleri arasında “Belgeleme ve Koruma Yaz Atölyesi: Zonguldak Fransız Mirası” başlıklı çalışmaya ev sahipliği yaptı. İki hafta süren atölye Zonguldak’ta kömürün bulunmasıyla madenciliğin bir meslek olarak gelişmesini, bu yeni iş kolunun kentin dokusunda yol açtığı değişimi ve geçmişten kalan yapılı çevrenin, özellikle Fransız dönemine ait yapıların incelenmesi, belgelenmesi ile korunmasına yönelik çalışmaları konu edindi. Atölye, UNESCO Kürsüsü Başkanı Prof. Dr. Füsun Alioğlu önderliğinde, kürsü üyeleri Dr. Zehra İrem Türksezer Sağır, Dr. Solmaz Khoshkholghi ve doktora öğrencisi Mert Okay tarafından yürütüldü. Çalışma, yedi öğrencinin katılımıyla gerçekleştirildi: Necati Göksel Dalgıç, Bahar Karapehlivan, Alara Su Keskin, Feride Seniha Onbaş, Aleyna Elif Günaltın, Doğa Kayra İrisuluk ve Cemre Alakay.
Zonguldak’ın söz konusu mirası, büyük ölçüde 19. yüzyıl sonunda bölgede faaliyet gösteren Société Anonyme Ottomane d’Héraclée’nin (Ereğli Şirket-i Osmaniyesi) yatırımlarıyla biçimlenmiştir. Bölgede hâlihazırda Fransız Büyükelçiliği, Fransız Kültür Merkezi, Zonguldak Ticaret ve Sanayi Odası, TMMOB Ankara ve yerel tarihçilerin iş birliğiyle Fransız mirasının belgelenmesine yönelik bir proje yürütülmektedir. Kadir Has Üniversitesi Sanat ve Tasarım Fakültesi UNESCO Kürsüsü, bu projenin bir parçası olarak, proje sonunda açılacak sergiye akademik katkılar sunmak üzere söz konusu yaz atölyesini düzenlemiştir.
Program, Prof. Dr. Volkan Ediger’in kömürün jeolojik oluşumu ve bölgede bulunuşunu, Prof. Dr. Füsun Alioğlu’nun Osmanlı döneminde madenciliği, Dr. Solmaz Khoshkholghi’nin endüstri kentlerinin gelişimini, Dr. Tunca Beril Başaran’ın toplumsal belleği ve sosyal hayatı konu alan sunumlarıyla başladı. Ardından, atölye yürütücüleri ve öğrencilerle alan çalışması için Zonguldak’a bir teknik gezi düzenlendi. Gezi kapsamında, proje yürütücüsü Yük. Mim. Derya Aydan eşliğinde saha ziyaretleri gerçekleştirildi. Kent ölçeğinde harita okumaları ve söyleşiler yapıldı. Çalışmalar, bölgenin kömür madenciliğine dayalı kültürel peyzajını, kırsal-endüstriyel miras çerçevesinde ve Avrupa’daki kıyı maden kentleriyle karşılaştırmalı olarak ele aldı. Zonguldak Yayla Mahallesi’ndeki Fransız yapıları yerinde incelendi, koruma ve restorasyon konuları tartışıldı. Dijital belgeleme amacıyla İHA uçuşları ve video çekimleri gerçekleştirildi. Ayrıca yerel halkla söyleşiler yapıldı ve eskizle belgeleme gibi tekniklere başvuruldu. Proje ekibi ayrıca, Kadir Has Üniversitesi Sanat ve Tasarım Fakültesi Tiyatro Bölümü 2026 mezunu Ulaş Çağatay Sönmez’in “Liman Arkası” adlı oyununa topluca katılarak kenti ve kentin belleğini bir sahne yapıtı üzerinden deneyimleme imkânı buldu. Böylece atölye, hem bu dönemden kalan endüstriyel yapıların ve yerleşim dokusunun kayıt altına alınmasına yönelik bir zemin oluşturmayı hem de Mimarlık ve İç Mimarlık bölümü öğrencilerine kültürel mirasın belgelenmesi alanında saha deneyimi kazandırmayı amaçladı.
Bu yaz atölyesi Kadir Has Üniversitesi Sanat ve Tasarım Fakültesi UNESCO Kürsüsü tarafından düzenlenmiştir.
Prof. Dr. Füsun Alioğlu
Prof. Dr. Banu Manav
Dr. Öğretim Üyesi Zehra İrem Türksezer Sağır
Dr. Öğretim Üyesi Solmaz Khoshkholghi
Dr. Öğretim Üyesi Burcu Çiğdem Yılmaz
Doktora öğrencisi, MSc. Mert Okay
