Kadir Has Üniversitesi Ana Sayfa

Tanım ve Kavramlar

Araştırma-Geliştirme (Ar-Ge) veya Araştırma ve Teknoloji Geliştirme (Ar-Te-Ge), “insan, kültür ve toplumun bilgilerinden oluşan bilgi dağarcığının artırılması ve bu bilgilerin yeni uygulamalar tasarlamak üzere kullanılması için sistemik olarak yürütülen yaratıcı çalışmalar” olarak tanımlanmaktadır.[1] OECD tarafından hazırlanan Frascati Kılavuzu’na göre Ar-Ge, “temel araştırma”, “uygulamalı araştırma” ve “deneysel geliştirme” olmak üzere başlıca üç bölümden oluşmaktadır.[2] Bu faaliyetlerden Temel Araştırma, yeni bilgi edinmek için, uygulanabilir olup olmadığına bakılmaksızın yapılan deneysel ya da teorik çalışmalar; Uygulamalı Araştırma da, yeni bilgi edinmek için, öncelikli ve özel olarak pratik bir amaç ya da hedefe yönelik olarak yapılan özgün araştırmalardır. Deneysel Geliştirme ise, yeni süreç, sistem veya hizmet üretmek ya da hâlihazırda üretilmiş veya kurulmuş olanları büyük ölçüde geliştirmek amacıyla yeni materyal, ürün ve cihaz üretmeye yönelik olarak araştırma veya pratik deneyimler sonucunda elde edilen bilgiler üzerinden yapılan sistemli araştırmalardır.

TÜBİTAK tarafından hazırlanan Araştırma Destek Programları Başkanlığı Tarafından Yürütülen Programlara İlişkin Yönetmelik’e göre Araştırma Projesi, “Konusu, amacı, kapsamı, süresi, özel şartları, bütçesi belirlenmiş; yeni bilgiler üretilmesi ve bilimsel yorumlarının yapılması veya teknolojik/sosyal problemlerin çözümlenmesi için bilimsel esaslara uygun olarak gerçekleştirilen çalışmalar”; Geliştirme Projesi de,Araştırma sonuçlarının, faydalı araç, gereç, malzeme, hizmet/ürün, yöntem, sistem ve üretim tekniklerine dönüştürülmesine ve/veya mevcutların daha da iyileştirilmesine yönelik çalışmalar ile teknoloji aktarımı ve/veya uyarlamasını içeren çalışmalar” olarak tanımlanmaktadır.[3]

Aynı yönetmeliğe göre araştırma ve geliştirme projeleri, Proje Yürütücüsü, Araştırmacı, Bursiyer, Yardımcı Personel ve Danışmanlardan oluşan Proje Ekibi tarafından yürütülmektedir. Proje Yürütücüsü, “İlgili bilim ve/veya teknoloji alanında gerekli uzmanlığa ve proje hazırlama, yürütme beceri ve deneyimine sahip, projenin bilimsel, teknik, idari, mali ve hukuki her türlü sorumluluğunu taşıyan, [ilgili sözleşmeleri] imzalayan, proje sonuçlarını bilimsel yöntemlerle değerlendirip yayımlayabilecek ve/veya uygulamaya dönüştürebilecek düzeydeki araştırmacı”,Araştırmacı, “İlgili bilim ve/veya teknoloji alanında gerekli uzmanlığa sahip, projenin bilimsel ve teknik sorumluluğunu paylaşan, sonuç raporunda adı geçecek olan proje yürütücüsü dışındaki kişiler”, Bursiyer, “Tatbikat amacıyla projede yer alan, Türkiye’de kurulu yüksek öğretim kurumlarında lisansüstü eğitimlerini yapan öğrenciler ile doktoralı kişiler”, Yardımcı Personel, “Proje yürütücüsünün veya araştırmacıların gözetimi altında, projenin yürütülmesinde tam veya kısmi zamanlı proje süresiyle sınırlı olarak ve işvereni kurum olmak üzere istihdam edilen, sonuç raporunda adı geçmeyen uzman, teknik eleman, teknisyen, laborant, işçi ve benzeri personel” ve Danışman ise “Gerek duyulan hallerde, projenin özel uzmanlık gerektiren tali konularından birinde bilgisinden yararlanılan araştırmacı veya uzman” olarak tariflenmektedir.



[1] OECD Factbook 2008: Economic Environmental and Social Statistics, Paris, OECD Publishing, 2008.
[2] Frascati Manual: Proposed Standard Practice for Surveys on Research and Experimental Development, Paris, OECD Publishing, 2002.
[3] http://www.tubitak.gov.tr. (Erişim Tarihi: 03.02.2012).