Türkiye’deki bilim, teknoloji ve inovasyon politikalarının belirlendiği en yüksek düzey makam olan Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu (BTYK), 4 Ekim 1983 tarihinde 77 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kurulmuştur.  Yılda iki defa Başbakanın başkanlığında toplanan BTYK, Bilim, Sanayi ve Teknoloji, Enerji ve Tabii Kaynaklar, Gıda, Tarım ve Hayvancılık, Gümrük ve Ticaret, Maliye, Milli Eğitim, Milli Savunma, Sağlık, Orman ve Su İşleri Bakanları ile YÖK Başkanı, Hazine Müsteşarı, Ekonomi Bakanlığı Müsteşarı, Kalkınma Bakanlığı Müsteşarı, TAEK Başkanı, TÜBİTAK Başkanı ile bir yardımcısı, TRT Genel Müdürü, TOBB Başkanı ve YÖK’ün belirlediği bir üniversitenin seçeceği bir üyeden oluşmaktadır. BTYK’nın yasayla belirlenen görevleri; Türk bilim politikalarının yürütülmesi, uzun vadeli bilim ve teknoloji politikalarının belirlenmesinde hükümetlere destek olunması, hedeflerin saptanarak plan, programlarının ve gerekli yasa ve mevzuatın hazırlanıp ilgili kamu kuruluşlarının görevlendirilmesi, gerekli yasa ve mevzuatın hazırlanması, özel kuruluşlarla işbirliği kurulması,  araştırma merkezlerinin kurulması ve öncelikli alanların saptanmasıyla araştırıcı insan gücünün yetiştirilmesinin sağlanmasıdır.[1]

Aynı zamanda BTYK’nın sekretaryası olarak da görev yapan Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) ise bilim, teknoloji ve inovasyon politikalarının oluşturulmasında ve AR-GE’ye fon sağlanmasında önemli roller üstlenmektedir. 2004’te faaliyete geçen Türkiye Araştırma Alanı (TARAL) da, kamu kuruluşları, üniversiteler ve endüstri arasındaki işbirliğini teşvik ederek, AR-GE çalışmalarının sözkonusu öncelikli alanlar doğrultusunda kaynak kullanımını sağlamayı amaçlamaktadır.[2]

TÜBİTAK tarafından Türkiye’nin araştırma stratejileri konusunda yayınlanan belgelerden en kapsamlısı olanı Ulusal Bilim, Teknoloji ve Yenilik Stratejisi 2011-2016 başlığını taşımaktadır. Belgede Türkiye’nin araştırma vizyonu, “ürettiği bilgi ve geliştirdiği teknolojileri, ülke ve insanlığın yararına yenilikçi ürün, süreç ve hizmetlere dönüştürebilen Türkiye” olarak tanımlanmaktadır. Bu vizyonun hayata geçirilmesi için TÜBİTAK Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu tarafından yapılan çalışmalarda, özel sektörün önemli düzeyde Ar-Ge ve yeniliğe kaynak ayırdığı, ihracat yeteneğinin bulunduğu ve Ar-Ge ve yeniliğe dayalı rekabet gücünün daha yüksek olduğu alanlar, Ar-Ge ve yenilik kapasitesinin güçlü olduğu alanlar olarak belirlenmiştir. Türkiye’nin jeopolitik konumu ve gereksinimleri doğrultusunda Ar-Ge ve yenilik faaliyetlerinde ivme kazandırılması gereken alanlar da savunma ve uzay alanları ile ülkemizin ekonomik ve sosyal çarklarını döndüren ve yaşam kalitesini belirleyen önemli girdiler olarak enerji, su ve gıda ihtiyaç-odaklı alanlar olarak saptanmıştır. Bu belgede, tabandan yukarı yaklaşımlar çerçevesinde sanayi kuruluşları, üniversiteler ve araştırma enstitülerinin kendi belirledikleri araştırma konularında proje üretmelerine olanak sağlanırken, Türkiye’nin gelişme kat etmesi gereken temel ve öncül araştırmaların teşvik edilmesi planlanmıştır.[3]

BTYK, yayınladığı Ulusal Bilim ve Teknoloji Politikaları: 2003-2023 Strateji Belgesi’nde ise, sekiz öncelikli araştırma alanını şu şekilde belirlemiştir: (1) Entegre devre ve tasarım teknolojileri, (2) Sağlık teknolojileri ve biyoenformatik gibi biyoteknoloji ve gen teknolojileri, (3) Yenilenebilirler başta olmak üzere enerji ve çevre teknolojileri, (4) Bor teknolojileri ve akıllı malzemeler gibi malzeme teknolojileri, (5) Mekatronik, 6) Nanoteknoloji, (7) GRID gini tasarım teknolojileri ve 8) Üretim süreçleri teknolojileri. [4] Sözkonusu öncelikli alanlarda oluşturulan araştırma projelerinin fonlanmasına Vizyon 2023 eylem planı çerçevesinde öncelik verilmektedir.




[1] BTYK Yönergesi, http://www.tubitak.gov.tr/sid/470/pid/468/index.htm. (Erişim tarihi: 27.03.2012).
[2] Türkiye Araştırma Alanı (TARAL) internet sayfası, http://www.tubitak.gov.tr/sid/498/pid/468/index.htm. (Erişim tarihi: 09.04.2012).
[3] TÜBİTAK Bilim, Teknoloji ve Yenilik Politikaları Daire Başkanlığı, 2010, Ulusal Bilim, Teknoloji ve Yenilik Stratejisi 2011-2016,Ankara, TÜBİTAK.
[4] TÜBİTAK, 2004, Ulusal Bilim ve Teknoloji Politikaları 2003-2023 Strateji Belgesi, Ankara, TÜBİTAK.